BPSC Mains Essay PYQ PDF Answer Free Download | Hindi & English Medium (68th–70th BPSC)

BPSC Mains Essay PYQ PDF उन सभी अभ्यर्थियों के लिए एक बेहद महत्वपूर्ण अध्ययन सामग्री है जो BPSC मुख्य परीक्षा की तैयारी कर रहे हैं। यदि आप BPSC Mains Essay PYQ PDF Free Download, BPSC Mains Essay PYQ PDF in Hindi, या BPSC Mains Essay PYQ PDF in English खोज रहे हैं, तो यह लेख आपके लिए पूरी तरह उपयोगी है।

BPSC Mains में निबंध पेपर से उम्मीदवार की विचार-शक्ति, विश्लेषण क्षमता, समसामयिक समझ और लेखन शैली का मूल्यांकन किया जाता है। ऐसे में पिछले वर्षों के Essay Question Papers (PYQ) का अध्ययन करने से यह समझने में मदद मिलती है कि आयोग किस प्रकार के विषयों पर प्रश्न पूछता है और उत्तर से क्या अपेक्षा करता है।

इस पोस्ट में आपको 68वीं, 69वीं और 70वीं BPSC Mains Essay PYQ PDF हिंदी और अंग्रेज़ी दोनों माध्यमों में Free Download करने की सुविधा मिलेगी, जिससे आपकी निबंध लेखन की तैयारी और भी मज़बूत हो सकेगी।

BPSC Mains Essay PYQ PDF; Overview

ParticularsDetails
Article NameBPSC Mains Essay PYQ PDF
Exam NameBihar Public Service Commission (BPSC)
Exam StageMains Examination
PaperEssay
Useful For68th, 69th & 70th BPSC Mains
MediumHindi & English
Question TypePrevious Year Questions (PYQ)
FormatPDF
AvailabilityFree Download
Official AuthorityBihar Public Service Commission (BPSC)

BPSC Mains Essay Exam Pattern (निबंध परीक्षा पैटर्न)

BPSC मुख्य परीक्षा में निबंध (Essay) का कुल भारांक 300 अंक का होता है। निबंध प्रश्न पत्र को कुल तीन खंडों (Sections) में विभाजित किया गया है। प्रत्येक खंड में चार विषय दिए जाते हैं, जिनमें से प्रत्येक खंड से किसी एक विषय पर निबंध लिखना अनिवार्य होता है।

Section I: समसामयिक / राष्ट्रीय–अंतर्राष्ट्रीय विषय

इस खंड में राष्ट्रीय, अंतर्राष्ट्रीय एवं समसामयिक मुद्दों से जुड़े विषय पूछे जाते हैं। इसमें उम्मीदवार की वर्तमान घटनाओं की समझ, विश्लेषण क्षमता और तथ्यों के साथ विचार प्रस्तुत करने की क्षमता का मूल्यांकन किया जाता है।

Section II: सामाजिक–राजनीतिक / नैतिक विषय

यह खंड सामाजिक संरचना, राजनीति, शासन व्यवस्था, नैतिक मूल्यों और दर्शन से संबंधित विषयों पर आधारित होता है। इसका उद्देश्य उम्मीदवार की समाज के प्रति दृष्टि, नैतिक सोच और तार्किक विश्लेषण को परखना होता है।

Section III: भोजपुरी / स्थानीय लोकोक्तियां एवं प्रादेशिक विषय

यह खंड पूरी तरह से बिहार की सांस्कृतिक पृष्ठभूमि, स्थानीय समस्याओं और भोजपुरी/मैथिली/स्थानीय लोकोक्तियों पर आधारित होता है। इसमें अभ्यर्थी की स्थानीय भाषा, संस्कृति और क्षेत्रीय समझ का मूल्यांकन किया जाता है।

विगत वर्षों में BPSC Mains परीक्षा में पूछे गए निबंध

BPSC मुख्य परीक्षा के निबंध प्रश्न पत्र में हर वर्ष समसामयिक, सामाजिक-राजनीतिक, नैतिक और प्रादेशिक विषयों पर आधारित निबंध पूछे जाते हैं। पिछले वर्षों में पूछे गए निबंध विषयों का अध्ययन करने से अभ्यर्थियों को टॉपिक ट्रेंड, प्रश्नों की प्रकृति और उत्तर लेखन की दिशा समझने में काफी मदद मिलती है। नीचे 68वीं, 69वीं और 70वीं BPSC Mains में पूछे गए निबंध विषयों को खंडवार प्रस्तुत किया गया है।

BPSC Mains Essay PYQ – Section-I (खण्ड-I)

नीचे दी गई तालिका में BPSC Mains Essay (Section-I / खण्ड-I) के अंतर्गत विगत वर्षों में पूछे गए निबंध विषयों को हिंदी और अंग्रेज़ी दोनों माध्यमों में एक साथ प्रस्तुत किया गया है। यह खंड मुख्यतः राष्ट्रीय, अंतरराष्ट्रीय, समसामयिक, विज्ञान-प्रौद्योगिकी, पर्यावरण और विकास से जुड़े मुद्दों पर आधारित होता है। इन निबंध विषयों का अध्ययन करने से अभ्यर्थियों को यह समझने में सहायता मिलती है कि BPSC मुख्य परीक्षा में किस प्रकार के विचारोत्तेजक और विश्लेषणात्मक विषय पूछे जाते हैं। BPSC Mains Essay PYQ का नियमित अभ्यास करने से न केवल विषय की गहराई बढ़ती है, बल्कि उत्तर लेखन की संरचना, दृष्टिकोण और प्रस्तुति में भी सुधार होता है, जो उच्च अंक प्राप्त करने के लिए अत्यंत आवश्यक है।

हिंदी निबंध विषयEnglish Essay Topic
समकालीन वैश्विक परिप्रेक्ष्य में भारत की महत्ता (70वीं BPSC)Importance of India in contemporary global perspective (70th BPSC)
देश का विकास और सूचना प्रौद्योगिकी (70वीं BPSC)Country development and information technology (70th BPSC)
पर्यावरण असन्तुलन सृष्टि का विनाशक है (70वीं BPSC)Environmental imbalance is the destroyer of creation (70th BPSC)
भूमि संरक्षण और जैविक खेती (70वीं BPSC)Soil conservation and organic farming (70th BPSC)
विज्ञान और प्रौद्योगिकी ब्रह्मांड के रहस्यों को जानने में सहायक हैं (69वीं BPSC)Science and technology are helpful in understanding the mysteries of the universe (69th BPSC)
कृषि व्यवस्था में सुधार कर देश के ग्रामीण अर्थतंत्र को सशक्त बना सकते हैं (69वीं BPSC)Improving the agricultural system can support the rural economy of the nation (69th BPSC)
काले धन की अर्थव्यवस्था अपराध और भ्रष्टाचार का प्रमुख कारण है (69वीं BPSC)Black money economy is the main cause of crime and corruption (69th BPSC)
आधुनिक संचार क्रांति ने मानव के संचार के साधनों और टेक्नोलॉजी के प्रति जागरूकता में क्रांतिकारी वृद्धि की है (69वीं BPSC)Modern communication revolution has increased human awareness of communication and technology (69th BPSC)
जंगल अपने पेड़ स्वयं तैयार करता है। यह लोगों के जंगल में आकार बीज फेंकने का इंतजार नहीं करता है। (68वीं BPSC)Forest creates its own trees. It does not wait for the people to throw seeds. (68th BPSC)
साहित्य ज्ञान का केवल एक स्रोत ही नहीं है, बल्कि वह नैतिक और सामाजिक क्रिया का भी एक रूप है (68वीं BPSC)Literature is not only a source of knowledge but also a form of moral and social activity (68th BPSC)
अपने अनिवार्य कर्तव्य का पालन करें क्योंकि कर्म निष्क्रियता से उत्तम है (68वीं BPSC)Perform your obligatory duty because action is better than inaction (68th BPSC)
उत्कृष्ट कला हमारे अनुभव को प्रकाशित करती है या सत्य को उद्घाटित करती है (68वीं BPSC)Good art illuminates experience or reveals truth (68th BPSC)

Section–II (खण्ड–II): सामाजिक-राजनीतिक / नैतिक विषय

इस खंड के अंतर्गत सामाजिक, राजनीतिक, नैतिक तथा समसामयिक नीतिगत विषयों से जुड़े निबंध पूछे जाते हैं। Section-II के विषय अभ्यर्थियों की विश्लेषणात्मक क्षमता, संतुलित दृष्टिकोण, मूल्य-आधारित सोच और उदाहरणों के माध्यम से विषय को प्रस्तुत करने की योग्यता का आकलन करते हैं। BPSC Mains Essay में इस खंड की अच्छी तैयारी उम्मीदवारों को उच्च स्कोरिंग एज प्रदान करती है।

हिंदी निबंध विषयEnglish Essay Topic
राजनीतिक इच्छाशक्ति और देश की सुरक्षा (70वीं BPSC)Political will and national security (70th BPSC)
भ्रष्टाचार का अन्त और देश का उत्थान (70वीं BPSC)End of corruption and upliftment of the country (70th BPSC)
शिथिल कानून और व्यवस्था नारी सशक्तीकरण की बाधा (70वीं BPSC)Lax law and order is a hindrance to women empowerment (70th BPSC)
विश्व-कल्याण आध्यात्मिक चेतना के बिना असम्भव है (70वीं BPSC)World welfare is impossible without spiritual consciousness (70th BPSC)
महिला सशक्तिकरण की वर्तमान स्थिति: राजनैतिक सशक्तिकरण के परिप्रेक्ष्य में (69वीं BPSC)Current status of women empowerment in perspective of political empowerment (69th BPSC)
आध्यात्मिक उन्नति तथा शारीरिक एवं मानसिक विकास के लिए योग की आवश्यकता और महत्त्व (69वीं BPSC)Need and importance of Yoga for spiritual, physical and mental development (69th BPSC)
नई शिक्षा नीति, 2023 के फायदे और नुकसान (69वीं BPSC)Advantages and disadvantages of the New Education Policy, 2023 (69th BPSC)
भारतीय कृषि पर जलवायु परिवर्तन का प्रभाव तथा बचाव के उपाय (69वीं BPSC)Impact of climate change on Indian agriculture and prevention measures (69th BPSC)
हम इतिहास-निर्माता नहीं हैं, बल्कि हम इतिहास द्वारा निर्मित हैं (68वीं BPSC)We are not makers of history, we are made by history (68th BPSC)
इंटरनेट ने हमारे संसार को विश्वगाँव में बदल दिया है (68वीं BPSC)Internet has turned our world into a global village (68th BPSC)
विचार जीवन का आधार है (68वीं BPSC)Thought is the base of life (68th BPSC)
कोविड के बाद बदलाव माँगती शिक्षा (68वीं BPSC)Education seeking change after Covid (68th BPSC)

Section–III (खण्ड–III): भोजपुरी / स्थानीय लोकोक्ति एवं प्रादेशिक विषय

इस खंड में भोजपुरी एवं स्थानीय लोकोक्तियों पर आधारित निबंध पूछे जाते हैं, जो अभ्यर्थियों की सांस्कृतिक समझ, सामाजिक दृष्टिकोण और भावार्थ विश्लेषण क्षमता को परखते हैं। Section-III के विषय बिहार की लोकसंस्कृति, जनजीवन और व्यवहारिक बुद्धि से जुड़े होते हैं। इन निबंधों में लोकोक्ति के अर्थ, सामाजिक संदर्भ, उदाहरण और समसामयिक प्रासंगिकता को संतुलित ढंग से प्रस्तुत करना अत्यंत आवश्यक होता है।

हिंदी / भोजपुरी निबंध विषयEnglish Essay Topic
बनले के साथी सब केहू ह अउरी बिगड़ले के केहु नाहीं (70वीं BPSC)Banle ke sathi sab kehu h auri bigdale ke kehu nahin (70th BPSC)
जिअते माछी नाहीं घोंटाई (70वीं BPSC)Jiate machhi nahin ghontai (70th BPSC)
बापक नाम साग पात आ बेटाक नाम परोर (70वीं BPSC)Bapak nam sag pat aa betak nam paror (70th BPSC)
जइसन बोअबड ओइसने कटबड (70वीं BPSC)Jaisan boabad oisane katbad (70th BPSC)
बिन समाज के बोली हो सकेला का, बिन बोली (भाषा) समाज हो सकेला का (69वीं BPSC)Bin samaj ke boli ho sakela ka, bin boli (Bhasha) samaj ho sakela ka (69th BPSC)
धोबियक कुकुर ने घर के ने घाट के (69वीं BPSC)Dhobiyak kukur ne ghar ke ne ghat ke (69th BPSC)
आगु नाथ ने पाछू पगहा, बिना छान के कूदे गधा (69वीं BPSC)Agu nath ne palu pagaha, bina chhan ke kude gadha (69th BPSC)
अनेर धुनेर के राम रखवार (69वीं BPSC)Aner dhuner ke Ram rakhavar (69th BPSC)
धर्म के बिना विज्ञान नंगर है, विज्ञान के बिना धर्म अंधकार है (68वीं BPSC)Dharma ke bina vigyan nangar chhai, vigyan ke bina dharma aanhar chhai (68th BPSC)
पानी में मछरिया, नौ-नौ कुटिया बखरा (68वीं BPSC)Paani mein machharia, nau-nau kutia bakharaa (68th BPSC)
अगिला खेती आगे-आगे, पछिला खेती भागे-जागे (68वीं BPSC)Agila khetee aage-aage, pachhila khetee bhage-jage (68th BPSC)
मूस मोटइहें, लोढ़ा होइहें, ना हाथी, ना घोड़ा होइहें (68वीं BPSC)Moos motaihen, lodha hoihen, na hathi, na ghora hoihen (68th BPSC)
Join Our Telegram Channel Join

Download Pdf

Important Links

BPSC Combined Competitive Exam Links
BPSC Notification BPSC Admit Card
BPSC Answer Key BPSC Result 
 BPSC Cut Off BPSC Eligibility 
BPSC Syllabus & Exam Pattern  BPSC Salary & Job Profile 
BPSC Previous Year Question Papers BPSC Exam Calendar 
BPSC Toppers Copy Pdf BPSC Toppers  List

Conclusion

BPSC Mains Essay PYQ PDF (68th–70th BPSC) उन सभी अभ्यर्थियों के लिए एक अत्यंत उपयोगी और अनिवार्य अध्ययन सामग्री है, जो BPSC मुख्य परीक्षा में निबंध पेपर में उच्च अंक प्राप्त करना चाहते हैं। पिछले वर्षों के निबंध प्रश्नों का विश्लेषण करने से उम्मीदवारों को न केवल टॉपिक ट्रेंड समझने में मदद मिलती है, बल्कि यह भी स्पष्ट होता है कि आयोग किस प्रकार की विश्लेषणात्मक सोच, संरचना, उदाहरण और संतुलित दृष्टिकोण की अपेक्षा करता है।

इस लेख में उपलब्ध हिंदी और अंग्रेज़ी माध्यम के PYQ PDFs उम्मीदवारों को यह अवसर देते हैं कि वे अपनी निबंध लेखन शैली, कंटेंट डेप्थ और प्रेज़ेंटेशन को बेहतर बना सकें। यदि अभ्यर्थी इन PYQs के साथ नियमित अभ्यास, समसामयिक मुद्दों की समझ और उत्तर लेखन का निरंतर अभ्यास करते हैं, तो BPSC Mains Essay Paper में बेहतर प्रदर्शन करना निश्चित रूप से संभव है।

👉 सलाह:
निबंध लेखन में सफलता के लिए केवल विषय ज्ञान ही नहीं, बल्कि स्पष्ट भूमिका, तार्किक विश्लेषण, उदाहरण, निष्कर्ष और भाषा की सरलता पर विशेष ध्यान दें।


BPSC Mains Essay PYQ PDF – FAQs

Q1. BPSC Mains Essay PYQ PDF किसके लिए उपयोगी है?
👉 यह PDF उन सभी उम्मीदवारों के लिए उपयोगी है जो 68वीं, 69वीं और 70वीं BPSC Mains या आगामी BPSC मुख्य परीक्षा की तैयारी कर रहे हैं।

Q2. क्या BPSC Mains Essay PYQ PDF मुफ्त (Free) में उपलब्ध है?
👉 हाँ, इस लेख में BPSC Mains Essay PYQ PDF Free Download की सुविधा हिंदी और अंग्रेज़ी दोनों माध्यमों में उपलब्ध कराई गई है।

Q3. BPSC Mains Essay पेपर में कुल कितने अंक होते हैं?
👉 BPSC Mains में निबंध पेपर कुल 300 अंकों का होता है।

Q4. BPSC Essay Paper में कितने सेक्शन होते हैं?
👉 निबंध प्रश्न पत्र को कुल तीन सेक्शन (Section I, II और III) में विभाजित किया गया है, और प्रत्येक सेक्शन से एक निबंध लिखना अनिवार्य होता है।

Q5. क्या स्थानीय/भोजपुरी लोकोक्तियों से भी निबंध पूछे जाते हैं?
👉 हाँ, Section–III में भोजपुरी एवं स्थानीय लोकोक्तियों पर आधारित निबंध नियमित रूप से पूछे जाते हैं।

Q6. क्या PYQ से ही निबंध के प्रश्न दोहराए जाते हैं?
👉 शब्दशः प्रश्न भले न दोहराए जाएँ, लेकिन विषयवस्तु, थीम और ट्रेंड PYQ से काफी हद तक मेल खाते हैं।

Q7. BPSC Essay की तैयारी कैसे करें?
👉 PYQ का विश्लेषण करें, समसामयिक मुद्दों पर नियमित लेखन अभ्यास करें, बिहार-विशेष विषयों पर पकड़ मजबूत रखें और उत्तर को संतुलित व संरचित रूप में लिखने का अभ्यास करें।

Q8. क्या यह PDF हिंदी और अंग्रेज़ी दोनों माध्यम के उम्मीदवारों के लिए है?
👉 हाँ, यह Hindi & English Medium दोनों के लिए समान रूप से उपयोगी है।

👉 नोट:
BPSC से जुड़ी नवीनतम अपडेट, मॉडल उत्तर, निबंध टॉपिक्स और PDF स्टडी मटेरियल के लिए Examdhara से जुड़े रहें।

Sharing is Caring

Examdhara is a team of people who is selected in Bihar State Jobs and have better experience to guide others for Bihar States Exams like BPSC, BSSC, BPSSC, CSBC etc.

Leave a Comment